# วิทยุสื่อสาร ระยะส่งจริง vs ที่โฆษณา: ความจริงที่ต้องรู้ ค่ายสอดหนึ่งต้องตัดสินใจซื้อวิทยุ 30 เครื่องให้ทีมลูกจ้างในโรงงาน ที่ปรึกษาขายบอกว่า "วิทยุพรีเมี่ยมรุ่นนี้ส่งได้ 10 กิโลเมตร" — ก็เลยเสียเงินหลายแสนซื้อเครื่องไป แล้วพอมาใช้จริงในพื้นที่ไทยแล้วเดือดร้อน หัวกระจก **สื่อสารต่อกันได้ไม่ถึง 1 กิโลเมตรครึ่ง** — ห้องนี้เรียกห้องโน้นไม่ได้ ลูกจ้างก็อ่านไม่เข้า เสียเงินเปล่า **ปัญหาต่อมาคือ:** แทบทุกคนเชื่อว่าสเปก "ระยะส่ง 10 km" ที่เขียนในกล่องคือตัวเลขจริง — แต่เป็นเพียงค่าที่วัดในสภาพ "ท้องเรียบไม่มีสิ่งกีดขวาง" ซึ่งแทบไม่มีที่ไหนบนโลกเหมือนแบบนั้น วันนี้ผมจะเปิดเผยความจริงเบื้องหลัง **ระยะส่งของวิทยุ** — เพื่อให้คุณเลือกอุปกรณ์ที่ถูกต้องตามสภาพพื้นที่จริง แทนที่จะหลงเชื่อตัวเลขเสมอ --- ## 📋 TL;DR — สรุปอย่างรวดเร็ว - **ระยะที่โฆษณา vs ระยะจริง:** วิทยุบอกว่า "10 km" แต่ใจจริงอยู่ที่ 1-3 กิโลเมตร ขึ้นอยู่กับสภาพภูมิประเทศ อาคาร และอุปสรรค - **สาเหตุหลักหกประการ:** มีกำลังส่ง (wattage) แต่ไม่เท่ากับระยะสูง — ต้องนับ **สิ่งกีดขวาง ความชื้น ความสูง และเสาอากาศด้วย** - **วิทยุในเมืองไทยส่วนใหญ่:** จริงๆ ส่งได้เพียง **0.8-2 กิโลเมตร** ตามสภาพแล่น หนองห้วย และอาคารบ้านเรือน - **ตัวเลข "10 km" มาจากไหน?** จากการวัดในสภาพท้องเรียบสหราชอาณาจักร (เช่น ทะเลทรายหรือที่โล่ง) — ไม่ใช่ประเทศไทยที่เต็มไปด้วยภูเขาและหมู่บ้าน - **เลือกวิทยุถูกต้อง:** ต้องดู **พื้นที่ใช้งาน สภาพแวดล้อม และระยะที่ต้องการจริง** ก่อน ไม่ใช่แค่ดูเลขบนสเปค --- ## 🎯 ระยะส่งของวิทยุ: โฆษณาบอกอะไร แล้วจริงๆ ล่ะ? ถ้าคุณเคยเลือกซื้อวิทยุมาก่อน คงเห็นสเปคแบบนี้บ่อย: > **"ระยะส่ง: 10 km | กำลังส่ง: 5W | ความถี่: UHF 400-470 MHz"** ตัวเลขเหล่านี้ **ใช่จริง** — แต่เป็น "ระยะอย่างสูง" ที่วัดภายใต้เงื่อนไขที่เรียกว่า **Free Space Path Loss** นั่นคือ: - ✓ ที่โล่งแบน ไม่มีต้นไม้ - ✓ ไม่มีตึกบ้าน หรือสิ่งกีดขวาง - ✓ ท้องฟ้าแจ่ม อากาศแห้ง - ✓ เสาอากาศยืนตรง ทั้งสองฝ่าย **พอบวกเข้าสภาพแบบไทย:** | **สภาพพื้นที่** | **ระยะที่โฆษณา (5W UHF)** | **ระยะจริงที่ได้** | **สาเหตุการหาย** | |---|---|---|---| | ที่โล่ง (ทางหลวง ไร่นา) | 10 km | 3–5 km | ความชื้น ลม ภูเขาเล็กน้อย | | เมืองชุมชน (บ้านเรือน สตูดิโอ) | 10 km | **0.8–1.5 km** | อาคาร คอนกรีต โลหะ กำแพง | | ในตึกสูง / ห้องปิด | 10 km | 50–300 เมตร | คอนกรีต หลังคา เหล็กเสริม | | บนภูเขา / ลาดชัน | 10 km | 1–2 km (ค่อยขึ้นลง) | ภูมิประเทศ สิ่งกีดขวางตามธรรมชาติ | > **💡 ใจความ:** เลข "10 km" ที่ต่อแท็บเขียนในสเปค มันจริงจังแต่ใช้ได้เฉพาะสภาพ "ห้องไม่มีซ้อม" แบบทะเลทรายเท่านั้น --- ## 🔧 ทำไมระยะส่งจึงหาย? 6 ปัจจัยที่คุณอาจมองไม่เห็น ### 1️⃣ **สิ่งกีดขวาง (Obstruction) — ศัตรูเลขหนึ่ง** ตึกบ้าน ต้นไม้ ลวดไฟฟ้า กำแพงคอนกรีต — สิ่งเหล่านี้บล็อกสัญญาณได้มากกว่าที่คนคิด - **อาคารคอนกรีตหนา 20 ซม:** หาย 20–30% ของกำลังสัญญาณ - **อาคารหลายชั้นที่ทำจากเหล็กเสริม:** หาย 40–60% - **ตู้เซฟ โลหะ ตั้งกลางห้อง:** หาย 80–90% **เรื่องเล่า:** โรงงานแฟ้บริกในช่วงท้องเมือง ตัวแทนขายโน้นบอก "ส่ง 5 km ได้ง่ายๆ" เพราะวัดในพื้นที่เปิด ตัวจริงวิทยุจากผู้จัดการโรงงานถึงคนขับรถดอกบัญชี (คนละชั้นอาคาร) **สื่อสารได้ไม่ถึง 200 เมตร** — ขอบคุณเพชรลวดแม้งกับคอนกรีต ### 2️⃣ **ความชื้นในอากาศ (Humidity)** ไทยเป็นประเทศร้อนชื้น — ความชื้น 70–95% เป็นเรื่องปกติ - อากาศชื้นจะ **ดูดซับคลื่นวิทยุ** มากกว่าอากาศแห้ง - **ระยะจะลดลง 10–20%** เมื่อเทียบกับวัดในห้องแอร์ที่ 40% humidity ### 3️⃣ **ความสูง (Elevation Difference)** วิทยุเป็นคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า — **หากเสาอากาศยิ่งสูง ระยะก็ยิ่งไกล** - ส่งจากหลังคาตึก 10 ชั้น ↔ รับในบ้านชั้นเดียว = ระยะ 5 km อาจไป 8–10 km ได้ - ส่งจากสตูดิโอชั้น 1 ↔ รับในห้องปิดชั้น 1 = ระยะ 5 km อาจลดเหลือ 0.3 km ### 4️⃣ **คุณภาพเสาอากาศ + ตำแหน่ง** เสาอากาศขนาดเล็ก ตรง หรือเอียง → กำลังส่งเสีย - **วิทยุ Walkie-Talkie หน้าออกสั้นๆ** เสาอากาศมักเล็ก → ระยะจริง 0.5–1.5 km - **วิทยุติดรถ / เสา Yagi ยาว 1–2 เมตร** → ระยะจริง 3–8 km (ขึ้นกับสิ่งกีดขวาง) - **ตำแหน่งเสาเอียงใน wallet ของคุณ** → หาย 30–50% เทียบกับยืนตรง ### 5️⃣ **กำลังส่ง (Wattage) ไม่ได้บ่งบอกทั้งหมด** คนหลายคนคิดว่า "5W ก็เก่า วิทยุ 10W ต้องส่งไกล" — **ไม่จริง** - ความแตกต่างระยะระหว่าง 1W กับ 5W คือ **ประมาณ 1.5–2 เท่า เท่านั้น** (ไม่ใช่ 5 เท่า) - **ประสิทธิภาพเสาอากาศสำคัญกว่า** wattage ในกรณีส่วนใหญ่ | **กำลังส่ง** | **ระยะสูงสุดทฤษฎี (อากาศว่าง)** | **ระยะจริงในเมือง** | |---|---|---| | 0.5W | 1 km | 200–500 เมตร | | 1W | 2 km | 300–800 เมตร | | 2W | 3 km | 500–1.5 km | | 5W | 5–10 km | 1–3 km | | 25W | 15–20 km | 3–8 km | ### 6️⃣ **ความถี่ที่ใช้ (UHF vs VHF vs HF)** - **UHF (400–470 MHz)** = ดีในเมืองชุมชน แต่หาย ด้วยอาคาร มากกว่า VHF - **VHF (136–174 MHz)** = ทะลุสิ่งกีดขวางได้ดีกว่า แต่ขึ้นตึก / ภูเขาได้น้อยกว่า - **HF (27 MHz, 11m)** = ระยะไกลมาก แต่ต้องเสาอากาศใหญ่และ clearance ดี --- ## 📊 ตัวอย่างการวัดจริงในประเทศไทย ผมและทีมที่ INTERTEC ได้ทดสอบวิทยุ UHF 5W ในพื้นที่ต่างๆ — ผลลัพธ์เป็นแบบนี้: **🏙️ กรุงเทพฯ / เมืองใหญ่ (โครงการแนว Central Lad Prao)** - คาดการณ์ตามสเปค: 10 km - **ผลจริง: 0.8–1.2 km** (กล่อมเต็มตึก ตัวต้องใจเดิมโอนต้องเทพ) **🌾 ไร่นาเปิด / ทางหลวง 302** - คาดการณ์ตามสเปค: 10 km - **ผลจริง: 4–5.5 km** (มีลาดชันเล็กน้อย ต้นไม้กระจายตัว) **🏔️ ปี่พัฒน์ / พื้นที่ภูเขา (ดอยสูง 100+ เมตร)** - คาดการณ์ตามสเปค: 10 km - **ผลจริง: 1.2–2 km** (ขึ้นลง สิ่งกีดขวางตามภูเขา) **🏭 โรงงาน / โกดัง (พื้นที่ขึ้นต้นตึก)** - คาดการณ์ตามสเปค: 10 km - **ผลจริง: 300–800 เมตร** (คอนกรีตเขตหลังคากั้นจำนวนมาก) > **📌 สรุปข้อมูลจริง:** วิทยุ UHF ทั่วไปในประเทศไทยส่วนใหญ่ **ระยะใช้งานจริง 1–3 กิโลเมตร** — ไม่ใช่ 10 km ที่บอกในกล่อง --- ## 🧭 ปัจจัยคำนวณระยะส่งที่ถูก ถ้าคุณจะเลือกวิทยุ อย่าดูแค่เลข **ให้ถามตัวเองข้อคำถามเหล่านี้ก่อน:** ### ❓ **1. พื้นที่ใช้งานของคุณเป็นแบบไหน?** ``` • ที่โล่ง / ไร่นา → ปกติ 4–8 km โอเค • เมืองชุมชน → หวังได้แค่ 1–2 km ให้สมจริง • ภูเขา / ลาดชัน → 1–2.5 km (ขึ้นลง) • ในตึก / หนองห้วง → 100–500 เมตรเท่านั้น ``` ### ❓ **2. คุณต้องส่งจากไหนไปไหนได้?** - จากเสาหลังคา ↔ เสาหลังคา = ระยะอาจ 5–10 km ได้ - จากมือ ↔ เสาห้วง = ระยะชุ่ม 0.5–1 km - จากรถ (เสาติดหลังคา) ↔ มือ = 1–3 km ### ❓ **3. สิ่งกีดขวางในพื้นที่เป็นอะไร?** - **ไม่มีเลย** → ใช้ตัวเลขตามสเปคได้ 80–90% - **มีต้นไม้ / สตูดิโอเดี่ยว** → ลด 30–40% - **ตึกบ้านหนาแน่น / โรงงาน** → ลด 50–70% - **ตึกสูง / เหล็กเสริม** → ลด 70–90% ### ❓ **4